Kamu ilanlarında en sık geçen iki statü “memur” ve “sözleşmeli personel”dir. İlan başlığında “4/B sözleşmeli personel alımı” yazıyorsa, işe alınacak kişi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin B fıkrasına göre çalışacak demektir.
Kanun ne diyor?
657 sayılı Kanun kamu hizmetlerini dört istihdam şekliyle yürütür: memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler. 4/B fıkrası sözleşmeli personeli şöyle tanımlar: Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşmeyle çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri.
Bu tanımdan üç fark çıkar:
| Memur (4/A) | Sözleşmeli personel (4/B) | |
|---|---|---|
| Çalıştığı yer | Kadro | Pozisyon |
| Hukuki bağ | Atama | Sözleşme |
| Süre | Süresiz | Mali yılla sınırlı sözleşme, yenilenerek devam eder |
Sözleşmeli personelin ücreti, izinleri ve sözleşmenin yenilenmesi gibi ayrıntılar Cumhurbaşkanınca belirlenen “Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar”da düzenlenir. Bu esaslar zaman zaman değişir; güncel hâli için Resmî Gazete’ye bakmak gerekir.
Başvuru şartları farklı mı?
Genel şartlar büyük ölçüde aynıdır. ÖSYM’nin tercih kılavuzu, hem “Memur” kadrolarını hem “Sözleşmeli Personel” pozisyonlarını tercih edecek adaylar için aynı genel şartları sayar:
- Türk vatandaşı olmak
- 18 yaşını tamamlamış olmak
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak
- Kanunda sayılan suçlardan mahkûm olmamak
- Askerlik durumu bakımından engeli bulunmamak
- Görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmamak
Memurlar için bu şartlar 657 sayılı Kanun’un 48. maddesinde yer alır. Pozisyona özel şartlar (bölüm, puan, yaş sınırı, sertifika) ise her ilanda ayrıca yazılır.
2023’teki kadroya geçiş düzenlemesi
19 Ocak 2023 tarihli 7433 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanun’a geçici 48. maddeyi ekledi. Bu madde, kısmi zamanlı ve proje süresiyle sınırlı çalışanlar hariç olmak üzere, 28 Kasım 2022 itibarıyla 4/B ve kanunda sayılan benzeri statülerde çalışanların memur kadrolarına atanmasını düzenledi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da düzenleme öncesinde sözleşmeli personelin süre aranmadan kadroya geçirileceğini duyurmuştu.
Bu bir geçiş hükmüdür: belirli bir tarihte çalışanları kapsar. Bugün yayımlanan bir ilan “sözleşmeli personel” diyorsa, işe başlayan kişi o ilanın statüsüyle, yani sözleşmeyle başlar.
İlanda neye bakmalısın?
- Statü: Başlıkta ya da ilk paragrafta “memur”, “sözleşmeli personel (4/B)” ya da “sürekli işçi” yazar.
- Görev yeri şartı: Bazı kadro ve pozisyonlarda belirli bir süre aynı yerde çalışma zorunluluğu olur. Örneğin KPSS-2026/1 kılavuzu bazı kadrolar için atanılan il sınırlarında fiilen iki yıl görev yapma şartını hatırlatır.
- Sınav ve mülakat: Sözleşmeli personel alımları KPSS puan sırasına göre yapılabildiği gibi sözlü sınavla da yapılabilir. İlan, değerlendirmenin nasıl yapılacağını yazar.
Kararını verirken ilanın kendi metnini esas al. Bu yazı genel bilgi verir; statü ve haklar konusunda bağlayıcı olan mevzuat ve kurumun açıklamasıdır.